Een nieuw thuis voor azc-bewoners. Deel 2: De ontmoeting

‘Welkom allemaal op dit azc’, zegt locatiemanager Paul Zuijdgeest, terwijl het geroezemoes van ruim 30 mavo-4 leerlingen langzaam minder wordt. Samen met drie begeleidende docenten van het Corderius college is de groep leerlingen te gast bij azc De Brandt, waar ze in de grote eetruimte klaarzitten om met een aantal bewoners in gesprek te gaan.

Twee jaar zonder thuis

’Ik ben ontzettend blij dat jullie hier zijn,’ vervolgt hij. ’Want we merken dat er veel verschillende beelden bestaan over hoe het gaat in een azc en de mensen die er wonen. Daarom zijn we altijd blij wanneer er mensen van buiten een kijkje komen nemen.’ Terwijl er nog een groepje laatkomers binnenkomt, vervolgt Paul zijn verhaal met wat wapenfeiten over deze azc locatie. Sinds 2024 biedt dit voormalige hotel woonruimte aan 150 asielzoekers uit landen als Syrië, Eritrea Iran en China. Een groot deel van de bewoners is vrouw, allemaal zijn ze alleen naar Nederland gekomen.

Pas wanneer Paul vertelt hoe lang mensen hier wonen, verstomt ook het laatste gefluister van de leerlingen. ’Gemiddeld  verblijven onze bewoners 660 dagen in coa locaties.’ Hij laat even een stilte vallen en vervolgt dan: ‘Dat doet iets met mensen, dat vergt heel veel geduld. Gelukkig hebben we net te horen gekregen dat we nog minimaal twee jaar mogen blijven op deze locatie. En daarom zijn we ook ontzetten blij dat jullie wat energie gaan steken in het verbeteren van dit gebouw.’

‘Ik krijg echt error van Engels’

Nadat Paul zijn praatje afrondt, is het tijd om de bewoners te ontmoeten. Het rumoer zwelt onmiddellijk weer aan. Zou het komen door de spanning? In groepjes zullen de leerlingen de komende weken gaan werken aan het verbeteren van een specifieke ruimte in dit azc. En om dat zo goed mogelijk te doen, gaan ze eerst in gesprek met de bewoners, om uit te zoeken waar ze behoefte aan hebben.

In de voorbereidende les, twee weken eerder, bereidde de groepjes – in het engels – een aantal vragen voor aan de bewoners van het azc. Bij een van de groepjes schuift een jonge Chinese vrouw aan. Met nieuwsgierige blik wacht ze de vragen af, terwijl de leerlingen nog wat nerveus overleggen:  ‘Wie moet er nou wat vragen?’ En: ‘Doe jij het woord maar, ik krijg echt error van Engels.’ Dan pakt een van de meiden pakt kordaat het woord: ‘What is your name?’ Als ze het niet goed verstaat, laat ze de Chinese vrouw haar naam opschrijven in haar lesboekje. ‘Oh, that is beautiful name!’ roept de leerling uit.

Een ander groepje is in gesprek met een jonge Turkse vrouw. ‘What are your habits?’, vraagt de woordvoerster van het groepje. ‘A big thing for me is drinking tea,’ vertelt de Turkse vrouw. ‘I miss that very much, because we I cannot do it in my own space and time.’ I also enjoy cooking very much,’ vertelt de bewoonster. ‘But unfortunately we cannot use the kitchen to prepare meals ourselves.’

Fatbikes

Na de gesprekken mogen de leerlingen de ruimtes bekijken, waar ze met de bewoners over hebben gesproken. Via de receptie, waar de geur van droogtrommels de ruimte vult, neemt rondleider Eran een van de groepjes mee naar een van de buitenplaatsen. Hier is nu nog niks te zien, behalve een paar opgevouwen stoelen en lege kratten.  Een van de meisjes in de groep roept enthousiast: hier kan een overdekt fietsenrek komen!’ wijzend naar het hoekje van de ruimte. ‘Kijk, nu gaat het meteen voor ze leven’, reageert rondleider Eran, ‘Net hadden ze nog helemaal geen ideeën, nu ze het zelf zien wordt het makkelijker.’

Dan lopen ze het hoekje om, waar zo’n twintig fatbikes dicht op elkaar gestald staan. Eran maakt gelijk gebruik van de verbazing bij de leerlingen voor het ophelderen van een veelgehoord misverstand: ‘Mensen zeggen weleens: als je fatbike is gestolen, ga ‘m dan maar zoeken bij een azc. Maar ongeveer een kwart van de bewoners hier mag werken. Van hun loon moeten ze een beperkt deel aan het azc betalen, de rest kunnen ze zelf besteden. En daar kun je best een fatbike van kopen.’

AZC, weg ermee?

De rondleiding gaat verder via de tweede buitenplaats, waar nu alleen nog picknicktafels staan. ‘Dit is echt helemaal perfect!’ roept een leerling als ze de piepkleine en ongezellige rookruimte ernaast betreedt, afgescheiden met een oud stuk doorzichtig plastic. De rest moet erom lachen. Het melige sfeertje slaat om in stilte, wanneer de leerlingen in een van de kamers aankomen. Een ruimte van hooguit zes vierkante meter, waar twee mensen samen moeten slapen en een kleine badkamer delen. Tussen de twee bedlampjes in hangt nog een kleine collage van familiefotootjes.

Terwijl de leerlingen om zich heen kijken, vertelt Eran dat mensen in dit soort kamers soms wel twee jaar moeten wonen met iemand die ze niet kennen. De stilte grijpt hij aan voor een ander heikel punt: ‘Sommige mensen willen een azc het liefst zo ver mogelijk weg van de bewoonde wereld. Maar ik zat laatst te denken: stel dat jij zelf moet vluchten, naar een land als China en je komt middenin een weiland te wonen met iemand die je niet kent? Dan is het misschien wel fijn als je wat dichter bij een stad woont, zodat je er af en toe uit kunt en een plek hebt om rond te lopen.’ ‘Maar het is toch logisch dat iedereen een vooroordeel heeft, als je alleen maar slechte dingen hoort van asielzoekers?’ zegt een van de leerlingen. ‘Inderdaad, reageert Eran.  ‘En daarom is het beter om naar de cijfers te kijken en niet t veel op TikTok af te gaan. Want op social media zie je alleen de negatieve dingen.’

Aapjes kijken

Als de groepjes weer samenkomen in de grote eetzaal, sluit Paul de bijeenkomst af met een slotwoordje. De groep barst uit in een groot applaus en gefluit wanneer Paul de aanwezig bewoners bedankt. Maar niet iedereen voelt zich daar even lekker bij, zo blijkt als de drie Corderius docenten met elkaar napraten. ’Een leerling zei tijdens het applaudisseren tegen mij: ik ga dit niet doen, het voelt ongemakkelijk, alsof we aapjes aan het kijken waren,’ vertelt docent maatschappijleer Jasmijn Veraart. ‘Goed dus om bij de volgende groep te benoemen dat de bewoners hier zelf heel graag bij willen zijn en openstaan voor ontmoeting. ‘Ik denk dat ze ook best zijn geschrokken van de staat van het gebouw,’ zegt Ine Raangs, docent filosofie, ‘en het gebrek aan privacy.’

Desondanks denkt Jasmijn dat het bezoek aan het azc een positieve impact zal hebben. ‘Juist leerlingen waarvan ik dacht: die doen dit fluitend, leken het meest aangedaan. Ik ben blij dat ze de plek nu echt hebben kunnen voelen, ruiken en zien, voordat ze met schetsen aan de slag gaan.’

Samen stad maken

Dit project maakt deel uit van een programmalijn over architectuur en ruimtelijke inrichting. Wil je hier op jouw school ook mee aan de slag? Lees meer op Programmalijn Samen stad maken.

Ook interessant

Lees ook: Een nieuw thuis voor azc-bewoners. Deel 1 Voorbereiding.